İzmir idare hukuku avukatı arıyorsanız, elinizdeki idari kararın türü ve size bildirildiği tarih izlenecek yolu belirler. İdari işlemin iptali, idarenin verdiği zararın tazmini, idari para cezasına itiraz ve memur disiplin cezasına itiraz ayrı taleplerdir; her birinin görevli mercii ve süresi farklı olabilir. Genel idari dava açma süresi 60 gündür; kamulaştırma, ihale veya memur disiplin cezası gibi konularda başvuru ve dava süreleri daha kısadır. Levent Hukuk Bürosu olarak kararı, tebligatı ve idarenin gerekçesini inceliyor; idareye itiraz ediyor, iptal davası açıyor ve gerekirse kararı üst mahkemeye taşıyoruz.
İdari dava açma süresi ve yetkili mahkeme
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 7. maddesine göre özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde ve Danıştayda dava açma süresi 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gündür. Süre, işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen gün başlar. Dava açılmadan önce üst makama başvuru, işlemeye başlamış süreyi durdurur; idare 30 gün içinde cevap vermezse başvuru reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (İYUK md. 11).
Bazı işlemlerde genel süre uygulanmaz:
- İhale işlemleri, acele kamulaştırma ve çevresel etki değerlendirmesi kararları gibi ivedi yargılamaya tabi işlemlerde dava açma süresi 30 gündür ve üst makama başvuru süreyi durdurmaz (İYUK md. 20/A).
- Kamulaştırma işlemine karşı iptal davası, mahkemenin malike yaptığı tebligattan itibaren 30 gün içinde açılır (2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu md. 14).
- Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezalarında başvuru süresi 15 gündür.
- Devlet memurlarına verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür.
Yetkili mahkeme de işlemin türüne göre belirlenir. Kural olarak dava, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır; imar, ruhsat, yıkım ve kamulaştırma gibi taşınmaza ilişkin işlemlerde taşınmazın bulunduğu yer, kamu görevlilerinin atama ve nakil işlemlerinde yeni veya eski görev yeri esas alınır (İYUK md. 32–34). İzmir'deki bir belediyenin, valiliğin veya il müdürlüğünün işlemi ile İzmir'deki bir taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklar bu nedenle çoğunlukla İzmir idare mahkemelerinde görülür. Büromuz tebligatın tarihini, önceki başvuruları ve idarenin cevaplarını birlikte inceleyerek davanın hangi mahkemede, hangi süre içinde açılacağını dosyanız özelinde belirler.
İdari işlemin iptali davasında neyi inceliyoruz?
Atama, ruhsatın reddi, yıkım kararı veya başka bir idari işlem doğrudan hak ve menfaatlerinizi etkileyebilir. İYUK'un 2. maddesine göre menfaati ihlal edilen kişi, işlemi yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal davasına taşıyabilir. Mahkeme işlemin hukuka uygunluğunu denetler; idarenin yerine geçerek yerindelik denetimi yapamaz.
Bu nedenle iptal davasının gücü, hangi işlemin dava konusu yapıldığına ve hangi unsurda hukuka aykırılık ileri sürüldüğüne bağlıdır. İşlemin dayandığı belgeleri, idarenin gerekçesini ve yetkili makamı inceler; dava dilekçesini bu hukuki düğüm üzerine kurarız. İdari dava sürecini, istinaf ve temyiz aşamaları dâhil olmak üzere biz takip ederiz.
Yürütmenin durdurulması: işlem uygulanmadan önce
Dava açmak, idari işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İYUK'un 27. maddesine göre mahkeme yürütmenin durdurulmasına ancak işlem açıkça hukuka aykırıysa ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaksa, bu iki koşul birlikte gerçekleştiğinde karar verebilir. Yıkım, görevden uzaklaştırma, ruhsat iptali veya işyeri kapatma gibi işlemlerde bu talep çoğu zaman dosyanın en acil kısmıdır.
Yürütmenin durdurulması talebini her iki koşulu somut belgelerle gösterecek biçimde hazırlarız. Talep reddedilirse, ivedi yargılama gibi itirazın kapalı olduğu hâller dışında itiraz yolunu da işletiriz.
Tam yargı davası hangi zarara ilişkindir?
Tam yargı davası, idari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakkı doğrudan ihlal edilen kişinin zararının tazminine yöneliktir. Zarar bir idari işlemden doğduysa iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir ya da önce iptal davası açılıp karardan sonra tazminat istenebilir (İYUK md. 12). Zarar idarenin bir eyleminden doğduysa, örneğin bir kamu çalışması sırasında taşınmazınız veya sağlığınız zarar gördüyse, dava açmadan önce idareye başvurmak zorunludur. Bu başvuru, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır (İYUK md. 13).
Büromuz zararı gösteren belgeleri, olay ile idarenin faaliyeti arasındaki bağı ve başvuru geçmişini inceler. Tazminat talebinin kapsamını belirler, idareye ön başvuruyu yapar, reddedilirse tam yargı davası açarız.
İdari para cezasına itirazda hangi yol uygulanır?
İdari para cezasına karşı her durumda idare mahkemesine gidilmez. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesi kapsamındaki cezalarda kural olarak kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Kanunun 3. maddesi, özel kanunlardaki farklı başvuru hükümlerini saklı tutar.
Her idari para cezası bu kurala tabi değildir. Belediye encümenince 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesine dayanılarak verilen imar para cezaları, çoğu zaman aynı tespite dayanan yıkım kararıyla birlikte idare mahkemesinde iptal davasına konu edilir. Örneğin Danıştay 6. Dairesinin E.2019/10477, K.2020/12797 sayılı kararında, yıkım ve imar para cezasına ilişkin encümen kararlarının iptali istemiyle idare mahkemesinde açılan dava temyizen incelenmiştir. Vergi cezaları ise vergi mahkemesinin görevindedir; bu konuyu vergi hukuku sayfamızda ele alıyoruz.
Büromuz yaptırım kararını, tutanağı, dayanak mevzuatı ve bildirim tarihini değerlendirir; cezanın görevli mercisini belirleyerek itirazı veya davayı süresi içinde hazırlar ve takip eder.
Memur disiplin cezası ve atama uyuşmazlıkları
Devlet memuruna savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir; kademe ilerlemesinin durdurulması için disiplin kurulu, devlet memurluğundan çıkarma için yüksek disiplin kurulu kararı gerekir. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edilir; disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu da açıktır (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md. 125, 126, 130 ve 135).
Disiplin cezasında yalnızca isnat edilen fiili değil, savunma hakkının tanınıp tanınmadığını, cezayı veren makamın yetkisini ve fiilin cezanın dayandığı maddeye uyup uymadığını inceleriz. Atama, nakil, görevden uzaklaştırma ve özlük haklarına ilişkin işlemlerde de kararın gerekçesini ve ilgili personel mevzuatını değerlendirir, itiraz dilekçesini verir, iptal davasını açarız. İşçi statüsündeki kamu çalışanlarının uyuşmazlıkları ise kural olarak iş mahkemesinde görülür; bu durumda iş hukuku sayfamız ilgilidir. Cezaevinde hükümlülere verilen disiplin cezaları ise infaz hukukuna tabidir ve ceza hukuku sayfamızda yer alır.
İmar, ruhsat ve kamulaştırma işlemleri
İzmir'de bir imar planı değişikliği, yapı ruhsatının reddi, yapı tatil tutanağı, yıkım kararı veya kamulaştırma işlemi taşınmazın kullanımını doğrudan etkileyebilir. İmar planı ile o planın uygulanmasına ilişkin bireysel işlem aynı karar değildir. İYUK'un 7. maddesine göre ilanı gereken düzenleyici işlemler uygulandığında, ilgili kişi düzenleyici işleme, uygulama işlemine veya ikisine birden dava açabilir; imar planlarında askı ilanı ile dava süresinin başlangıcını ayrıca inceleriz. 3194 sayılı İmar Kanunu ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar için mühürleme ve yıkımı (md. 32), idari para cezalarını (md. 42) düzenler. Büromuz planı, ruhsatı, yapı tatil tutanağını, encümen kararını ve tebligatı birlikte inceleyerek dava konusunu belirler.
Kamulaştırmada iki ayrı yol vardır. Kamulaştırma işleminin hukuka uygunluğu idari yargıda iptal davasıyla denetlenir; satın alma yoluyla anlaşma sağlanamazsa kamulaştırma bedeli, idarenin başvurusu üzerine taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde belirlenir (2942 sayılı Kanun md. 10 ve 14). Kamulaştırma kararını, bildirimleri ve taşınmaz kayıtlarını değerlendirir; işlemin iptali ile bedel uyuşmazlığında izlenecek yolu belirleyip her iki davayı da takip ederiz. Tapu, paylı mülkiyet veya özel hukuk kaynaklı taşınmaz meseleleri için gayrimenkul hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
İdari uyuşmazlığınız için bizimle görüşün
İdari davalarda süreler kısa ve kesindir; doğru işleme, doğru mahkemede ve süresinde dava açılması hak kaybını önler. Size bildirilen kararı, tebligatı ve önceki başvurularınızı birlikte değerlendirelim. Levent Hukuk Bürosu olarak İzmir'deki idari uyuşmazlığınızda başvuru ve dava yolunu belirliyoruz; dava açma süresi kısa olduğu için tebligatı aldığınızda vakit kaybetmeden bizi arayın. İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.